Azot na start: saletra, RSM czy mocznik? Praktyka N1

Pierwsza dawka azotu, która robi plon, dlaczego N1 jest kluczowa?

Po spoczynku zimowym rośliny szybko odbudowują tkanki. Wczesnowiosenne nawożenie azotem:

• pobudza system korzeniowy i regenerację po mrozach,
• zwiększa liczbę źdźbeł kłosonośnych w zbożach,
• wspiera liczbę pędów bocznych i zawiązywanie pąków w rzepaku,
• definiuje potencjał plonu na długo przed fazą generatywną.

Prawo i terminy w całej Polsce - możliwość od 1 lutego

Zastosowanie nawozów azotowych reguluje Program azotanowy. Standardowy start przypada na terminy marcowe, ale przepisy dopuszczają nawożenie już od 1 lutego, jeśli zostaną spełnione warunki pogodowe dla odpowiedniego powiatu:

• Oziminy, uprawy trwałe i TUZ: przez 5 dni z rzędu średnia dobowa temperatura > 3°C.
• Pozostałe uprawy: przez 5 dni z rzędu średnia dobowa temperatura > 5°C.

Uwaga: samo spełnienie kryterium temperatury nie wystarcza - konieczny jest także właściwy stan gleby.

Kiedy nie wolno wysiewać azotu - warunki glebowe

• gleba zalana lub nasycona wodą,
• gleba pokryta śniegiem,
• gleba trwale zamarznięta (rozmarzająca powierzchniowo w dzień nie jest uznawana za trwale zamarzniętą).

Szybka checklista przed wyjazdem w pole

• Sprawdź spełnienie kryterium 3°C (oziminy) lub 5°C (inne uprawy) przez 5 kolejnych dni w Twoim powiecie.
• Oceń pole: brak śniegu, brak zastoisk i nasycenia wodą, brak trwałego zamarznięcia.
• Zapewnij nośność gleby i dobierz formę N do aktualnego chłodu i wilgotności.

Formy azotu na start w chłodzie - co wybrać i jak ograniczyć straty

• Saletra amonowa - azotany działają szybko nawet w chłodniejszej glebie; klasyczny wybór na N1.
• RSM 28/30/32 - szybkie działanie i precyzyjna aplikacja; dobierz technikę, by ograniczyć znoszenie i przypalenia.
• Mocznik - lepszy na później lub z inhibitorem ureazy, zwłaszcza gdy robi się cieplej i/lub sucho.
• Nawozy siarkowe - siarka poprawia wykorzystanie azotu, szczególnie ważna w rzepaku.

Praktyka: celuj w wysiew tuż przed niewielkim opadem (wciągnięcie N w glebę), unikaj aplikacji przed ulewą oraz na pola podmokłe (straty + ugniatanie).

Zboża ozime - pierwsza dawka N (N1)

Rola: regeneracja po zimie, pobudzenie krzewienia wiosennego, zabezpieczenie liczby źdźbeł kłosonośnych.

Formy na N1: saletra amonowa, RSM; warto dodać siarkę. Formy amonowe uzupełniają i stabilizują odżywianie.

Termin: tuż po ruszeniu wegetacji; w lutym tylko po spełnieniu kryterium temperatury i przy braku zakazów glebowych.

Dawki orientacyjne:

• słabe łany: 60–80 kg N/ha,
• dobre i bardzo dobre: 40–60 kg N/ha.

Zboża ozime - druga dawka N (N2)

Cel: budowa kłosa, liczba kłosów na m², zawiązywanie i wypełnianie ziarna.

Formy: amonowa i amidowa (działanie wydłużone), RSM 28/30/32, mocznik z inhibitorem ureazy, a także saletra.

Termin i dawka: strzelanie w źdźbło; 40–70 kg N/ha.

Rzepak ozimy - pierwsza dawka N (N1)

Specyfika: bardzo wysokie zapotrzebowanie na azot. N1 decyduje o regeneracji rozety, sile pędu głównego i liczbie rozgałęzień - czyli o potencjale plonowania.

Formy na N1: saletra amonowa, RSM 28/30/32, nawozy azotanowe z dodatkiem siarki oraz nawozy siarkowe.

Siarka + azot: duet obowiązkowy - siarka zwiększa pobieranie i wykorzystanie N (fotosynteza, białka, tłuszcze). Dawkę S dostosuj do zasobności i potrzeb stanowiska.

Termin i dawka: możliwie najwcześniej po ruszeniu wegetacji (w lutym tylko przy spełnionych warunkach); 80–120 kg N/ha - zależnie od obsady, kondycji po zimie i zasobności.

Rzepak ozimy - druga dawka N (N2)

Cel: intensywność kwitnienia, liczba łuszczyn, masa tysiąca nasion.

Formy: RSM 28/30/32, saletra amonowa, mocznik z inhibitorem ureazy.

Termin i dawka: początek wydłużania pędu - zielony pąk; 60–90 kg N/ha.

5 żelaznych zasad skutecznego nawożenia azotem

1. N1 robi plon, N2 pomaga go dowieźć do zbioru.
2. Na start wybieraj formy szybko dostępne (saletra, RSM) - działają w chłodzie.
3. Rzepak zwykle potrzebuje wyższej i wcześniejszej N1 niż zboża.
4. Siarka zwiększa efektywność N - szczególnie w rzepaku.
5. W lutym można od 1.02 tylko po spełnieniu kryterium 3°C/5°C dla Twojego powiatu i przy braku zakazowych warunków glebowych.

FAQ - pytania i odpowiedzi

Od kiedy realnie mogę wysiać azot w mojej okolicy?

Gdy w Twoim powiecie przez 5 dni z rzędu średnia dobowa temperatura przekroczy 3°C (oziminy) lub 5°C (inne uprawy), a gleba nie jest zalana, nasycona wodą, trwale zamarznięta ani pokryta śniegiem.

Co wybrać na N1: saletra, RSM czy mocznik?

Najczęściej saletra amonowa lub RSM - zawierają azotany działające szybko w chłodzie. Mocznik lepiej później lub z inhibitorem ureazy.

Jak ograniczyć straty i poprawić efektywność N?

Celuj w aplikację tuż przed niewielkim opadem; unikaj ulewy i pól podmokłych. Rozważ dodatki siarki, szczególnie w rzepaku.

Jakie dawki N1 w zbożach ozimych?

Orientacyjnie 60–80 kg N/ha na słabe łany oraz 40–60 kg N/ha na dobre i bardzo dobre.

Jakie dawki N1 w rzepaku?

Zwykle 80–120 kg N/ha - w zależności od obsady, kondycji po zimie i zasobności stanowiska.