Nawozy azotowe

Czym są nawozy azotowe?

Nawóz azotowy to nawóz mineralny, w którym głównym składnikiem odżywczym jest azot (N) – jeden z najważniejszych pierwiastków odżywczych dla roślin, odgrywający kluczową rolę we wzroście i rozwoju roślin.

Nawozy te są powszechnie stosowane w rolnictwie, leśnictwie i ogrodnictwie w celu poprawy jakości upraw oraz zwiększenia plonów.

Należy jednak pamiętać, że ich nadmierne użycie może prowadzić do zanieczyszczenia wód gruntowych i gleby, dlatego kluczowe jest stosowanie ich z umiarem, zgodnie z zaleceniami ekspertów i producentów.

Jaka jest rola azotu w roślinach?

Azot jest głównym składnikiem pokarmowym, który jest niezbędny do syntezy białek, chlorofilu, enzymów, hormonów i witamin, odpowiadając za ogólną wydajność i zdrowie roślin.

Azot wpływa bezpośrednio na:

• rozwój łodyg i liści (zwiększenie produkcji zieleni),
• intensywność procesu fotosyntezy,
• stymulację wzrostu pędów i tworzenie większej masy rośliny,
• zdolność rośliny do przetrwania.

Nawozy azotowe stymulują wzrost i wegetatywny rozwój roślin, a odpowiednio zastosowane poprawiają jakość plonów.

Jakie są formy azotu w nawozach?

W nawozach azotowych azot występuje w trzech głównych formach chemicznych: amonowej, amidowej oraz azotanowej (saletrzanej). Ponadto można je podzielić z uwagi na sposób aplikacji – dolistne, doglebowe, na powierzchnię gleby. Każda z nich charakteryzuje się innym tempem działania i sposobem wchłaniania, co determinuje ich zastosowanie.

Forma amonowa (N-NH4+): Jest wolniej wchłaniana przez rośliny i dłużej działa w glebie, nawet w niskich temperaturach. Najczęściej stosuje się ją przedsiewnie, ponieważ wpływa pozytywnie na rozwój systemu korzeniowego i pobieranie innych składników mineralnych.

Forma azotanowa (N-NO3-): Działa najszybciej i jest natychmiastowo dostępna dla roślin. Łatwo ulega jednak wymywaniu z gleby, dlatego stosuje się ją głównie jako nawóz pogłówny podczas intensywnej wegetacji.

Forma amidowa (N-NH2): Charakteryzuje się wysoką zawartością azotu, który powoli rozkłada się w glebie. Roślina pobiera go szybciej przez liście niż przez korzenie, dlatego często stosuje się ją w nawożeniu dolistnym.

Zastosowanie odpowiedniej formy podczas nawożenia azotem uzależnione jest przede wszystkim od aktualnych potrzeb roślin. Wiosną najlepiej jest stosować dwie różne formy azotu w nawozach, na przykład formę amonową i amidową.

Który nawóz azotowy działa najszybciej?

Najszybciej działają nawozy azotanowe, ponieważ zawarta w nich forma azotu jest natychmiastowo dostępna dla systemu korzeniowego.

Pozostałe formy wymagają więcej czasu:

• nawozy amidowe – działają najwolniej, gdyż muszą przejść proces przekształcania chemicznego w glebie,
• nawozy amonowe – działają wolno ze względu na słabe przemieszczanie się w profilu glebowym.

Kiedy i jak stosować nawozy azotowe?

Nawozy z azotem stosuje się w momencie wystąpienia niedoborów. Można je stosować przedsiewnie lub pogłównie.

Terminy aplikacji poszczególnych form azotu:

• Nawozy amonowe – zazwyczaj stosowane przedsiewnie.
• Nawozy azotanowe –  stosowane pogłównie.
• Nawozy amidowe –  szczególnie polecane do aplikacji dolistnej.

Dawkowanie nawozów azotowych

Odpowiednie dawkowanie nawozów azotowych jest kluczowe dla osiągnięcia wysokich plonów i opłacalnej produkcji. Nadmiar azotu może być tak samo niekorzystny, jak jego nieodbór, dlatego dawkowanie azotu powinno być szczegółowo zaplanowane.

Powinno opierać się na analizie glebowej oraz zaleceniach producenta. Należy uwzględnić rodzaj roślin, fazę wzrostu oraz warunki klimatyczne i glebowe.

Ważne jest zrównoważone nawożenie, aby minimalizować straty azotu przez wymywanie do wód gruntowych.

Jak objawia się niedobór azotu u roślin?

Niedostateczne stosowanie nawozów azotowych może prowadzić do niedoboru azotu w roślinach, co może skutkować osłabieniem wzrostu roślin i obniżeniem plonów.

Objawia się karłowaceniem, blaknięciem części zielonych, czy też chlorozami na starszych częściach.

Jakie są skutki przenawożenia azotem?

Zbyt duża dawka azotu jest niebezpieczna dla upraw, ponieważ może prowadzić do:

• spadku mrozoodporności: rośliny zużywają cukry gromadzone na zimę na intensywny wzrost,
• wylegania: w przypadku zbóż i rzepaku następuje nadmierne wydłużenie międzywęźli,
• chorób: zbyt gęsty łan jest słabo przewietrzany, co sprzyja infekcjom.
• nieproduktywnego krzewienia.

Ponadto nadmiar azotu może prowadzić do gromadzenia azotanów i azotynów w roślinach, co jest toksyczne dla ludzi i zwierząt.

Jaki nawóz azotowy jest najlepszy?

Nie można jednoznacznie uznać konkretnego nawozu azotowego za najlepszy, ponieważ efektywność działania zależy przede wszystkim od dopasowania nawozu do uprawy i panujących warunków.

Co lepsze – mocznik czy saletrzak?

Wybór między saletrzakiem a mocznikiem zależy od terminu zabiegu, odczynu gleby i pożądanej szybkości działania.

• Saletra amonowa (azotan amonu): Zawiera dwie formy azotu (azotanową i amonową), co czyni ją nawozem uniwersalnym (przedsiewnie i pogłównie). Na glebach o odczynie obojętnym i zasadowym amoniak może się ulatniać, dlatego zaleca się stosowanie saletry amonowej z przykryciem gleby. Na glebach lekko kwaśnych oraz kwaśnych saletra amonowa może być stosowana bez obaw o straty azotu, zarówno w nawożeniu pogłównym, jak i przedsiewnym.
  Uwaga: Nie należy jej stosować długo przed siewem ze względu na ryzyko wypłukania.
• Mocznik: To uniwersalny nawóz azotowy w postaci białych granulek, stosowany zarówno przedsiewnie, jak i pogłównie. Zawarta w nim amidowa forma azotu w porównaniu z saletrą amonową działa wolniej, przez co jest słabo przyswajany przez korzenie, a szybciej przez liście i może być stosowany w postaci nawożenia dolistnego. Silniej zakwasza glebę niż saletra amonowa.
• Saletrzak: Jest mieszanką azotanu amonowego i węglanu wapniowego. Działa podobnie do saletry, ale słabiej zakwasza glebę.
• Na glebach kwaśnych lepiej sprawdzają się nawozy saletrzane, a na zasadowych siarczan amonu.

Czy można mieszać saletrę z mocznikiem?

Nie. Mieszanina ta jest silnie higroskopijna. Z dodatkiem wody traci granulację i zamienia się w papkę, co uniemożliwia prawidłowy wysiew.

Czy nawozy azotowe są bezpieczne?

Tak, pod warunkiem, że są prawidłowo stosowane. Stosowanie nawozów azotowych wymaga zachowania zasad bezpieczeństwa ze względu na ryzyko dla zdrowia i środowiska.

Nadmierne nawożenie azotem zwiększa emisję gazów azotowych, takich jak tlenki azotu, które przyczyniają się do efektu cieplarnianego i zanieczyszczenia powietrza.

Nawozy azotowe – cena

Ceny nawozów azotowych ulegają dużym wahaniom na rynku. Mogą się różnić zależnie od producenta, wielkości opakowania, składu chemicznego i formy nawozu.

Aktualne ceny nawozów znajdują się na kartach poszczególnych produktów.

Jaka jest najtańsza forma azotu?

Najtańszą powszechnie stosowaną formą azotu w nawozach stałych jest zazwyczaj mocznik.

Wynika to z faktu, że mocznik jest nawozem o najwyższej koncentracji azotu (46%), co sprawia, że w przeliczeniu ceny za 1 kg czystego pierwiastka (a nie masy całego nawozu), wypada on zazwyczaj korzystniej niż saletra amonowa (34%) czy saletrzak (27%).

Dodatkowo, ze względu na wysokie stężenie, mocznik generuje niższe koszty logistyczne w przeliczeniu na wniesioną dawkę azotu na hektar.

Warto jednak pamiętać, że niska cena zakupu mocznika nie zawsze oznacza najniższy koszt efektywnego nawożenia. Forma amidowa zawarta w moczniku jest podatna na straty gazowe (ulatnianie się amoniaku do atmosfery), które mogą sięgać kilkunastu, a w skrajnych warunkach nawet kilkudziesięciu procent, co realnie podnosi koszt nawożenia.

Nawozy azotowe dostępne w ofercie Hotfarm

Dystrybutor Hotfarm oferuje szeroki wybór nawozów sztucznych azotowych, dzięki czemu można je dopasować idealnie do zapotrzebowania roślin i warunków panujących w Polsce.